Najwyższy punkt województwa łódzkiego to zwałowisko odpadów z kopalni węgla brunatnego. Najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich od 2019 roku nie jest już Łysicą. A Śnieżka jest o metr wyższa, niż uczono w szkole — bo dawna liczba dotyczyła nie wierzchołka, ale słupka geodezyjnego.
Poniżej trzy listy: najwyższe szczyty Polski, najwyższe szczyty pasm górskich i najwyższy punkt każdego z szesnastu województw.
Najwyższe szczyty Polski
Wszystkie leżą w Tatrach Wysokich, w województwie małopolskim, i większość na granicy ze Słowacją.
| # | Szczyt | Wysokość |
|---|---|---|
| 1 | Rysy (wierzchołek północno-zachodni) | 2499 m |
| 2 | Mięguszowiecki Szczyt Wielki | 2438 m |
| 3 | Niżnie Rysy | 2430 m |
| 4 | Mięguszowiecki Szczyt Czarny | 2410 m |
| 5 | Mięguszowiecki Szczyt Pośredni | 2393 m |
| 6 | Hińczowa Turnia | 2377 m |
| 7 | Cubryna | 2376 m |
| 8 | Wołowa Turnia | 2373 m |
| 9 | Żabia Turnia Mięguszowiecka | 2335 m |
| 10 | Świnica | 2301 m |
| 11 | Kozi Wierch | 2291 m |
| 12 | Żabi Koń | 2291 m |
| 13 | Zadni Granat | 2240 m |
| 14 | Pośredni Granat | 2234 m |
| 15 | Miedziane | 2233 m |
Dalej: Skrajny Granat 2225 m, Zamarła Turnia 2179 m, Starorobociański Wierch 2176 m (najwyższy szczyt Tatr Zachodnich), Kościelec 2155 m, Krzesanica 2122 m, Mnich 2068 m, Wołowiec 2064 m, Kasprowy Wierch 1987 m, Giewont 1894 m.
Rysy mają trzy wierzchołki i tylko jeden jest polski
Najwyższy punkt Polski to północno-zachodni wierzchołek Rysów, 2499 m n.p.m. Środkowy wierzchołek jest wyższy — 2503 m — ale leży w całości na Słowacji. To dlatego szczyt Rysów bywa podawany dwiema różnymi liczbami: 2499 m dla Polski, 2503 m dla góry jako takiej.
Nowe pomiary lidarowe, wykonane wspólnie przez polską i słowacką służbę geodezyjną i opublikowane w 2020 roku, skorygowały te wartości do 2500 m dla wierzchołka polskiego i 2501 m dla słowackiego. Były to największe zmiany w opisie wysokości na mapach Tatr od ponad osiemdziesięciu lat i objęły także inne szczyty — Świnica „urosła" do 2302 m.
W praktyce oba zestawy liczb są w obiegu. Na sprawdzianie bezpieczniej podać 2499 m, bo to wartość podręcznikowa.
Najniższy punkt Polski leży po drugiej stronie skali, na Żuławach Wiślanych: Marzęcino, 2,04 metra poniżej poziomu morza. Uwaga — podręczniki nadal podają Raczki Elbląskie (−1,8 m), ale pomiary geodezyjne wskazały Marzęcino jako niżej położone. Rozpiętość rzeźby Polski to zatem około 2501 metrów.
Najwyższe szczyty pasm górskich
To lista, którą warto znać naprawdę, bo pyta o nią praktycznie każdy sprawdzian z geografii Polski.
| Szczyt | Pasmo | Wysokość |
|---|---|---|
| Rysy | Tatry | 2499 m |
| Babia Góra | Beskid Żywiecki | 1725 m |
| Śnieżka | Karkonosze i całe Sudety | 1603 m |
| Śnieżnik | Masyw Śnieżnika | 1425 m |
| Tarnica | Bieszczady | 1346 m |
| Turbacz | Gorce | 1310 m |
| Radziejowa | Beskid Sądecki | 1262 m |
| Skrzyczne | Beskid Śląski | 1257 m |
| Mogielica | Beskid Wyspowy | 1171 m |
| Wysoka | Pieniny | 1050 m |
| Wielka Sowa | Góry Sowie | 1015 m |
| Lackowa | Beskid Niski | 997 m |
| Szczeliniec Wielki | Góry Stołowe | 919 m |
| Czupel | Beskid Mały | 933 m |
| Biskupia Kopa | Góry Opawskie | 889 m |
| Ślęża | Masyw Ślęży | 718 m |
| Łysica / Góra Agaty | Góry Świętokrzyskie | ok. 613 m |
Trzy pułapki z tej tabeli
Śnieżka: 1602 czy 1603 metry? Oficjalna wysokość to 1603,3 m n.p.m. Podawana wcześniej wartość 1602 m odnosiła się nie do wierzchołka góry, lecz do jednego z punktów osnowy geodezyjnej. Różnica jest niewielka, ale w zadaniach testowych bywa punktowana.
Pieniny mają dwie różne odpowiedzi. Najwyższy szczyt całych polskich Pienin to Wysoka (Wysokie Skałki), 1050 m — w Pieninach Małych. Najwyższy szczyt Pienin Środkowych, czyli tej najbardziej znanej części z przełomem Dunajca, to Trzy Korony, 982 m. Oba są poprawne, tylko dotyczą innych jednostek. Trzy Korony są odpowiedzią częściej oczekiwaną, bo to ten szczyt widuje się na zdjęciach.
Łysica nie jest już najwyższa. Według pomiarów wpisanych do Państwowego Zasobu Geodezyjnego w 2019 roku Góra Agaty ma 613,96 m, a Łysica 613,31 m — różnica sześćdziesięciu pięciu centymetrów. Formalnie najwyższym szczytem Gór Świętokrzyskich jest więc Góra Agaty, choć w praktyce oba wzniesienia to części tego samego masywu Łysogór, a Łysica pozostaje nazwą używaną powszechnie.
Korona Gór Polski to zresztą gotowa lista do nauki — 28 szczytów, po jednym z każdego pasma, od Rysów po Łysicę. Jest popularna wśród turystów górskich właśnie dlatego, że pokrywa wszystkie polskie pasma.
Najwyższy punkt każdego województwa
Ta lista bywa zaskakująca, bo poza pasem południowym „najwyższe szczyty" to często niepozorne wzniesienia.
| Województwo | Najwyższy punkt | Wysokość |
|---|---|---|
| małopolskie | Rysy | 2499 m |
| dolnośląskie | Śnieżka | 1603 m |
| śląskie | Góra Pięciu Kopców (masyw Pilska) | 1534 m |
| podkarpackie | Tarnica | 1346 m |
| opolskie | Biskupia Kopa | ok. 890 m |
| świętokrzyskie | Łysica / Góra Agaty | ok. 613 m |
| mazowieckie | Altana | 408 m |
| łódzkie | Góra Kamieńska (zwałowisko) | 386 m |
| lubelskie | Krągły Goraj | 389 m |
| pomorskie | Wieżyca | 329 m |
| warmińsko-mazurskie | Dylewska Góra | 312 m |
| podlaskie | Rowelska Góra | 298 m |
| wielkopolskie | Kobyla Góra | 284 m |
| zachodniopomorskie | Szczyt Krajoznawców | 245 m |
| lubuskie | Góra Żarska | 227 m |
| kujawsko-pomorskie | Czarna Góra | ok. 189 m |
Kilka pozycji jest niepewnych. Dla śląskiego źródła podają 1534 albo 1543 m; spotykana liczba 1557 m dotyczy głównego wierzchołka Pilska, który leży na Słowacji, więc nie jest punktem Polski. Dla opolskiego spotyka się 889 i 894 m. Dla kujawsko-pomorskiego pomiary z modelu terenu wskazują bezimienny punkt nieco wyższy od Czarnej Góry, ale bez oficjalnego statusu.
Góra Kamieńska, czyli najwyższy punkt zrobiony przez ludzi
Najwyższe wzniesienie województwa łódzkiego, 386 m n.p.m., to zwałowisko zewnętrzne kopalni węgla brunatnego Bełchatów. Powstało z nadkładu wybieranego przy odkrywce i przez dekady stawało się coraz wyższe. Dziś jest zalesione, ma trasy narciarskie i farmę wiatraków, a formalnie jest najwyższym punktem swojego województwa.
Najwyższy naturalny punkt tego województwa jest o czterdzieści metrów niższy — to Fajna Ryba, 347 m.
Symetria jest zresztą ładna: dziesięć kilometrów dalej, w tym samym wyrobisku, po zalaniu ma powstać najgłębsze jezioro Polski — około 170 metrów, więc głębsze niż Hańcza. Ten sam odkrywkowy zakład wyprodukuje więc jednocześnie sztuczną górę i sztuczną otchłań.
Pas nizin, czyli dziesięć województw poniżej 410 metrów
Poza małopolskim, dolnośląskim, śląskim, podkarpackim, opolskim i świętokrzyskim żadne polskie województwo nie ma punktu wyższego niż 410 metrów. Dziesięć z szesnastu mieści się poniżej tego progu — a najwyższy z tej dziesiątki jest sztucznym zwałowiskiem.
To bardziej wymowna statystyka niż wysokość Rysów. Polska jest krajem nizinnym: góry zajmują wąski pas na południu, a cała reszta kraju to niziny i wyżyny o łagodnej rzeźbie. Podział na sześć pasów, który to porządkuje, opisaliśmy w tekście o krainach geograficznych Polski.
Jak zapamiętać szczyty
Ucz się parami: pasmo plus szczyt. Nie „Babia Góra 1725 m", ale „Beskid Żywiecki — Babia Góra". Pytania na sprawdzianach są prawie zawsze o tę parę, a nie o samą liczbę.
Uporządkuj pasma geograficznie, nie alfabetycznie. Sudety leżą na zachodzie, Karpaty na wschodzie — i w obu grupach da się jechać wzdłuż granicy: Góry Izerskie, Karkonosze, Góry Kamienne, Stołowe, Bystrzyckie, Orlickie, Bialskie, Śnieżnika, Złote, Opawskie. Potem Beskidy: Śląski, Żywiecki, Mały, Makowski, Wyspowy, Sądecki, Niski. Na końcu Bieszczady.
Zapamiętaj same wysokości progami, nie dokładnie. Rysy — dwa i pół tysiąca. Babia Góra — pod tysiąc osiemset. Śnieżka — pod tysiąc sześćset. Tarnica — pod tysiąc czterysta. Dokładne metry przydają się rzadko; progi wystarczają, żeby ułożyć pasma w kolejności.
Zacznij od województw. Wszystkie polskie góry mieszczą się w pięciu województwach, a stolice tych województw — Kraków, Wrocław, Katowice, Rzeszów, Opole — znasz zapewne i tak. Powiesić na nich pasma jest znacznie łatwiej niż uczyć się gór w oderwaniu od reszty mapy. Pełna lista z powierzchniami jest w artykule o 16 województwach, a sprawdzić się można w trybie z województwami albo w grze, gdzie wynik liczy się procentem zamalowanej powierzchni kraju.
Warto też wiedzieć, że większość polskich pasm ma na swoim terenie park narodowy — Tatrzański, Babiogórski, Karkonoski, Bieszczadzki, Gorczański, Pieniński, Gór Stołowych, Świętokrzyski. Te dwie listy można uczyć się razem, bo w dużej mierze się pokrywają.
Najczęstsze pytania
Jaki jest najwyższy szczyt Polski? Rysy — 2499 m n.p.m. (według nowszych pomiarów 2500 m). Najwyższy punkt Polski to północno-zachodni wierzchołek Rysów; środkowy wierzchołek, wyższy o kilka metrów, leży w całości na Słowacji.
Ile metrów ma Śnieżka? Oficjalnie 1603,3 m n.p.m. Podawana wcześniej wysokość 1602 m dotyczyła punktu osnowy geodezyjnej, nie samego wierzchołka.
Jaki jest najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich? Według pomiarów z 2019 roku Góra Agaty (613,96 m), o niecały metr wyższa od Łysicy (613,31 m). Oba wzniesienia należą do tego samego masywu Łysogór.
Jaki jest najwyższy szczyt Bieszczadów? Tarnica — 1346 m n.p.m.
Jaki jest najniższy punkt Polski? Marzęcino na Żuławach Wiślanych — 2,04 m poniżej poziomu morza. Podręczniki często podają jeszcze Raczki Elbląskie (−1,8 m), ale nowsze pomiary wskazały Marzęcino.
Czym jest Korona Gór Polski? Listą 28 szczytów — najwyższych wzniesień poszczególnych pasm górskich Polski, od Rysów (2499 m) po Łysicę (ok. 613 m). Popularny cel turystyczny, bo obejmuje wszystkie polskie pasma.