Od 1 stycznia 2026 roku w Polsce jest 1026 miast. Liczba wygląda na jedną z tych, które można sprawdzić raz i zapamiętać na lata. Nie można — bo rośnie praktycznie co roku, i to szybciej, niż większość ludzi zakłada.
Jak zmieniała się liczba miast
| Data | Liczba miast | Zmiana |
|---|---|---|
| 1 stycznia 2023 | 979 | — |
| 1 stycznia 2024 | 1013 | +34 |
| 1 stycznia 2025 | 1020 | +7 |
| 1 stycznia 2026 | 1026 | +6 |
| 1 stycznia 2027 (zapowiedziane) | 1038 | +12 |
Trzy lata, blisko pięćdziesiąt nowych miast. Rok 2024 był rekordowy — wtedy jednorazowo prawa miejskie dostały 34 miejscowości i Polska po raz pierwszy przekroczyła tysiąc miast.
Sześć miejscowości, które zostały miastami 1 stycznia 2026 roku:
- Stanisławów (mazowieckie, powiat miński)
- Małkinia Górna (mazowieckie, powiat ostrowski)
- Staroźreby (mazowieckie, powiat płocki)
- Janów Podlaski (lubelskie, powiat bialski)
- Branice (opolskie, powiat głubczycki)
- Janów (śląskie, powiat częstochowski)
Podstawą było rozporządzenie Rady Ministrów opublikowane 31 lipca 2025 roku.
Dlaczego liczba miast rośnie
Odpowiedź brzmi zaskakująco: bo Polska odzyskuje miasta, a nie tworzy nowe.
Zdecydowana większość dzisiejszych nadań to restytucje. W dokumentacji takich miejscowości widnieje zwykle zapis w rodzaju „prawa miejskie 1333–1870" — bo miasto już kiedyś było miastem i status utraciło.
Winowajca jest jeden i konkretny: ukaz carski z 1869 roku. Aleksander II jednym rozporządzeniem zamienił 336 z 452 miast Królestwa Polskiego w osady — czyli trzy czwarte. Oficjalnie chodziło o powody ekonomiczne i demograficzne. Lokalnie odbierano to jako represję po powstaniu styczniowym z 1863 roku, zwłaszcza tam, gdzie odbieranie praw dotknęło ośrodki zaangażowane w powstanie. Odbierano prawa całymi guberniami naraz: radomska straciła 52 miasta, lubelska 48, piotrkowska 39.
Od 1990 roku ten proces jest odkręcany. Gmina składa wniosek, rząd wydaje rozporządzenie, miejscowość odzyskuje status — zwykle po stu pięćdziesięciu latach przerwy. Symbolem jest Opatowiec, który stracił prawa miejskie w 1869 roku i odzyskał je w 2019, po dokładnie 150 latach. Dziś jest najmniejszym miastem w Polsce z około trzystoma mieszkańcami.
Polskie miasto to nie to, co myślisz
Najważniejsza liczba w całym tym tekście nie brzmi 1026, tylko 635.
Tyle polskich miast ma poniżej dziesięciu tysięcy mieszkańców. To 62% wszystkich. Statystycznie rzecz biorąc, „polskie miasto" to nie Kraków ani Gdańsk, tylko kilkutysięczna miejscowość z rynkiem, kościołem, jedną szkołą i stacją benzynową na wylocie.
Pełny rozkład wielkości:
| Wielkość | Liczba miast | Udział |
|---|---|---|
| powyżej 1 mln | 1 | 0,1% |
| 500 tys. – 1 mln | 4 | 0,4% |
| 200–500 tys. | 8 | 0,8% |
| 100–200 tys. | 23 | 2,3% |
| 40–100 tys. | 70 | 6,9% |
| 20–40 tys. | 103 | 10,1% |
| 10–20 tys. | 176 | 17,3% |
| poniżej 10 tys. | 635 | 62,3% |
Stan na 1 stycznia 2025 r. (1020 miast), dane GUS.
Trzynaście miast powyżej dwustu tysięcy mieszkańców. Sześćset trzydzieści pięć poniżej dziesięciu tysięcy. To jest kształt polskiej sieci miejskiej i tłumaczy więcej niż jakakolwiek inna liczba — od tego, dlaczego ranking największych miast jest tak krótki, po to, dlaczego nauka wszystkich polskich miast jest tak trudna.
Łącznie w miastach mieszka około 22,5 miliona osób, czyli około 59% populacji kraju. Wskaźnik urbanizacji powoli spada od mniej więcej 2000 roku — nie dlatego, że ludzie wracają na wieś, tylko dlatego, że wyprowadzają się do gmin okalających duże miasta, zachowując tam pracę. To suburbanizacja, nie dezurbanizacja.
Gdzie jest najwięcej miast
| Województwo | Liczba miast |
|---|---|
| wielkopolskie | 120 |
| mazowieckie | 114 |
| dolnośląskie | 93 |
| śląskie | 75 |
| zachodniopomorskie | 66 |
| małopolskie | 64 |
| łódzkie | 60 |
| lubelskie | 58 |
| kujawsko-pomorskie | 56 |
| podkarpackie | 54 |
| świętokrzyskie | 51 |
| warmińsko-mazurskie | 50 |
| lubuskie | 44 |
| pomorskie | 43 |
| podlaskie | 40 |
| opolskie | 38 |
Stan na 1 stycznia 2026 r.
Liderem nie jest największe województwo. Wielkopolskie ma 120 miast przy powierzchni mniejszej niż mazowieckie. To ślad po średniowieczu: Wielkopolska ma jedną z najgęstszych i najstarszych sieci małych miast lokacyjnych w Polsce. Na przeciwnym biegunie opolskie z 38 miastami — ale też najmniejsze powierzchniowo. Szczegółowe zestawienie z powierzchniami znajdziesz w artykule o 16 województwach.
Co to znaczy dla nauki mapy
Trzy praktyczne wnioski.
Nie da się nauczyć wszystkich miast na raz. 1026 nazw to projekt na miesiące, nie na wieczór. Sensowna kolejność to: 83 miasta powyżej 50 tysięcy → 386 miast powyżej 10 tysięcy → wszystkie.
Trudność rośnie nieliniowo. Pierwsze osiemdziesiąt miast to nazwy, które i tak znasz z wiadomości, meczów i tras kolejowych. Kolejne trzysta to miasta powiatowe. A potem zaczyna się 635 miejscowości, o których większość Polaków nigdy nie słyszała — i tam nauka zwalnia dramatycznie.
Warto liczyć postęp powierzchnią, nie liczbą trafień. Jeśli znasz 100 z 1020 miast, wynik „10%" brzmi żałośnie. Ale jeśli te sto miast to sto największych, na mapie zamalowuje się znacznie więcej — bo duże miasta zajmują nieproporcjonalnie dużo powierzchni. Dlatego GuessTheGeo liczy wynik jako procent powierzchni Polski, nie procent nazw.
Praktycznie wygląda to tak:
- 83 miasta powyżej 50 tys. mieszkańców — sensowny start, jedna–dwie sesje na wejście w temat
- 386 miast powyżej 10 tys. — poziom „znam Polskę porządnie"
- Wszystkie 1020 miast — poziom pasjonata
- 4073 miejscowości: miasta i wsie razem — tu już nie chodzi o naukę, tylko o sport
Zanim zaczniesz, warto rzucić okiem na metody, które faktycznie działają przy nauce mapy — sama liczba powtórek nie wystarczy.
Uwaga o rozbieżności danych
Gra GuessTheGeo zawiera 1020 miast — stan na 1 stycznia 2025 roku. Sześć miast dodanych 1 stycznia 2026 roku nie jest jeszcze w zbiorze. To celowe: dane pochodzą z konkretnych, cytowalnych źródeł i mają jedną datę przekroju, zamiast być mieszanką roczników. Pełny wykaz źródeł i licencji jest na stronie z danymi, a rozkład miast po województwach i przedziałach wielkości — na stronie o miastach w Polsce.
Miast przybywa, mieszkańców ubywa
Te dwie rzeczy dzieją się naraz i łatwo je pomylić. Miast przybywa, bo kolejne miejscowości odzyskują prawa miejskie — ale sama ludność miast spada od ponad dwóch dekad, i to nie dlatego, że ludzie wracają na wieś, tylko dlatego, że wyprowadzają się tuż za granicę miasta. Które miasta wyludniają się najszybciej i co mówią prognozy GUS — osobny tekst z danymi.
Najczęstsze pytania
Ile jest miast w Polsce w 2026 roku? 1026, stan na 1 stycznia 2026 roku. Rok wcześniej było 1020, a od 1 stycznia 2027 roku ma być 1038.
Kiedy Polska przekroczyła tysiąc miast? 1 stycznia 2024 roku, gdy jednorazowo prawa miejskie otrzymały 34 miejscowości. Liczba miast wzrosła wtedy z 979 do 1013.
Ile miast ma poniżej 10 tysięcy mieszkańców? 635, czyli 62% wszystkich polskich miast. Mniej więcej połowa z nich nie przekracza pięciu tysięcy mieszkańców.
Jak miejscowość zostaje miastem? Rada gminy podejmuje uchwałę i występuje z wnioskiem za pośrednictwem wojewody. Wniosek opiniuje minister właściwy do spraw administracji, a prawa miejskie nadaje Rada Ministrów w drodze rozporządzenia. Zmiana wchodzi w życie 1 stycznia następnego roku.
Ile miast straciło prawa miejskie w XIX wieku? Na mocy ukazu carskiego z 1869 roku status miasta straciło 336 z 452 miast Królestwa Polskiego. Większość dzisiejszych nadań praw miejskich to odzyskiwanie tego, co wtedy odebrano.
Ile miast w Polsce ma powyżej miliona mieszkańców? Jedno — Warszawa, około 1,86 mln. Drugi w kolejności Kraków ma nieco ponad 800 tysięcy.